AQL-keuring bij textiel: steekproef en foutklassen

Wie kleding in grotere hoeveelheden inkoopt, komt vroeg of laat termen tegen als ‘AQL 2,5/4,0’. Daarmee wordt een steekproefmethode bedoeld. In plaats van elk stuk te bekijken, controleren inspecteurs een vast aantal willekeurig getrokken stuks en beslissen ze op basis van de gevonden gebreken over de hele zending. Deze gids legt uit hoe de methode in elkaar zit, hoe u een steekproefgrootte uit de tabellen afleest en waar de grenzen liggen.

Wat betekent AQL precies?

AQL staat voor Acceptance Quality Limit. Het is het slechtste gemiddelde foutpercentage dat over een doorlopende reeks partijen nog wordt getolereerd. Bij AQL 2,5 betekent dat gemiddeld 2,5 foute stuks per 100. De basis is ISO 2859-1, die steekproefplannen bevat voor keuring op attributen. Elk getrokken stuk wordt beoordeeld als goed of fout; er wordt geen meetwaarde meegenomen.

De norm is bedoeld voor terugkerende leveringen, bijvoorbeeld als hetzelfde artikel regelmatig wordt nabesteld. Voor een enkele, losse partij bestaat een apart deel, ISO 2859-2, dat met een grenskwaliteit werkt. In de kledinghandel worden de tabellen uit deel 1 toch vaak ook voor eenmalige orders gebruikt.

Hoe lees ik de steekproefgrootte af?

U hebt de partijgrootte nodig, dus het aantal stuks in de levering die wordt gekeurd, en het keuringsniveau. Met deze twee waarden doorloopt u de tabellen van de norm in drie stappen.

• Partijgrootte en keuringsniveau geven u in tabel 1 een codeletter.
• Voor die codeletter geeft tabel 2-A (enkelvoudige steekproef, normale keuring) de steekproefgrootte.
• Dezelfde rij toont voor elke AQL-waarde het acceptatiegetal Ac en het afkeurgetal Re.

Een voorbeeld: 5.000 T-shirts bij algemeen keuringsniveau II. Dat geeft codeletter L en een steekproef van 200 stuks. Bij AQL 2,5 is het acceptatiegetal 10 en het afkeurgetal 11. Vinden de inspecteurs niet meer dan 10 stuks met grote gebreken, dan wordt de partij voor die foutklasse geaccepteerd. Vanaf 11 stuks wordt ze afgekeurd. Voor kleine gebreken bij AQL 4,0 liggen de grenzen voor dezelfde steekproef op 14 en 15.

Ter oriëntatie enkele waarden voor keuringsniveau II. Elke regel toont de steekproefgrootte, gevolgd door Ac/Re voor AQL 2,5 en voor AQL 4,0:

• 281 tot 500 stuks: 50 stuks keuren, 3/4 en 5/6
• 501 tot 1.200 stuks: 80 stuks keuren, 5/6 en 7/8
• 1.201 tot 3.200 stuks: 125 stuks keuren, 7/8 en 10/11
• 3.201 tot 10.000 stuks: 200 stuks keuren, 10/11 en 14/15
• 10.001 tot 35.000 stuks: 315 stuks keuren, 14/15 en 21/22

De steekproef groeit veel langzamer dan de partij. Bij 500 stuks wordt elk tiende stuk gecontroleerd, bij 10.000 stuks nog maar elk vijftigste. Waar de tabel een pijl toont in plaats van een getal, gebruikt u het eerste plan in de richting van de pijl, samen met de bijbehorende steekproefgrootte. Dat gebeurt vooral bij kleine partijen en zeer strenge AQL-waarden.

Welke keuringsniveaus zijn er?

ISO 2859-1 kent drie algemene keuringsniveaus (I, II en III) en vier bijzondere (S-1 tot S-4). Tenzij iets anders is afgesproken, geldt niveau II. Niveau I werkt met kleinere steekproeven, niveau III met grotere. De bijzondere niveaus komen toe met zeer weinig stuks en zijn bedoeld voor tests die veel tijd kosten of goederen vernielen. Bij textiel kan dat het meten van elk meetpunt zijn of een wastest.

Voor terugkerende leveringen heeft de norm ook overschakelregels. Worden van vijf of minder opeenvolgende partijen er twee afgekeurd, dan schakelt de keuring over op verscherpt, met strengere acceptatiegetallen. Na een langere reeks geaccepteerde partijen is onder bepaalde voorwaarden een verminderde keuring mogelijk. Past u AQL alleen toe op één order, dan spelen deze regels meestal geen rol.

Wat zijn kritieke, grote en kleine gebreken?

De norm zegt niet wat voor uw product als gebrek telt. Dat spreken koper en producent vooraf af, idealiter in een foutenlijst met foto’s. Drie klassen zijn gebruikelijk. Ze worden apart geteld en elk aan hun eigen grenzen getoetst.

• Kritieke gebreken kunnen mensen in gevaar brengen of de goederen ongeschikt maken om legaal te worden verkocht. Voorbeelden zijn een afgebroken naaldpunt in een kledingstuk, scherpe randen aan metalen onderdelen of trekkoorden in het capuchon- en halsgebied van kinderkleding.
• Grote gebreken maken een stuk onverkoopbaar of vallen de eindklant direct op. Daartoe horen een open naad, een gat, een maat buiten de tolerantie, een duidelijk kleurverschil tussen mouw en voorpand, een verkeerd maatlabel of een scheve bedrukking.
• Kleine gebreken wijken af van de specificatie zonder dat een klant het stuk daarom terugstuurt. Typische voorbeelden zijn niet afgeknipte draadeinden, een iets ongelijke steekdichtheid op een verborgen plek of een klein vlekje dat te verwijderen is.

U ziet vaak de combinatie 0 voor kritieke, 2,5 voor grote en 4,0 voor kleine gebreken. Deze verdeling is wijdverbreid, maar de norm schrijft haar niet voor. Voor kinderkleding of hooggeprijsde artikelen kan een strengere waarde voor grote gebreken zinvol zijn, zoals 1,5. De 0 voor kritieke gebreken betekent dat één enkele vondst tot afkeuring leidt.

Hoe een gebrek wordt ingedeeld, hangt ook af van waar het zit. Een kleine weeffout in de voering van een jas weegt minder zwaar dan dezelfde fout op de borst van een wit T-shirt. Leg daarom vast welke zones van een kledingstuk als duidelijk zichtbaar gelden en welke als verborgen.

Wat zegt een geslaagde AQL-keuring?

Ze zegt dat deze steekproef niet meer gebreken bevatte dan toegestaan. Over het werkelijke foutpercentage van de hele zending zegt ze minder dan veel mensen aannemen, omdat toeval een rol speelt. Rekent u het voorbeeld met 200 stuks en een acceptatiegetal van 10 door, dan krijgt u ongeveer dit beeld:

• Een partij die werkelijk voor 2,5% fout is, wordt in ongeveer 99 van de 100 gevallen geaccepteerd.
• Ligt het werkelijke foutpercentage op 5%, twee keer de AQL, dan wordt de partij nog in ongeveer 58 van de 100 gevallen geaccepteerd.
• Pas bij ongeveer 10% foute goederen is acceptatie praktisch uitgesloten.

Kritieke gebreken gedragen zich vergelijkbaar. Heeft 0,5% van de stuks in een partij een kritiek gebrek, dan vindt een steekproef van 200 stuks er rekenkundig in iets meer dan een derde van de gevallen geen enkele. Voor veiligheidsrelevante kenmerken is een steekproef daarom vaak niet genoeg. Wat daar helpt, is een volledige controle van dat specifieke kenmerk of controles binnen het proces, zoals een naalddetector waar elk afgewerkt stuk doorheen gaat.

Los van de statistiek heeft de methode nog andere grenzen:

• Alleen wat in de foutenlijst staat, wordt gecontroleerd. Een gebrek dat niemand vooraf heeft beschreven, glipt er gemakkelijk doorheen.
• Kleurechtheid, krimp na het wassen of schadelijke stoffen zijn aan een kledingstuk niet te zien. Daarvoor zijn laboratoriumtests nodig.
• Het resultaat geldt alleen als de stuks werkelijk willekeurig uit de afgewerkte, verpakte goederen zijn getrokken. Stuks die de producent apart heeft gelegd, zeggen niets over de partij.
• Een geaccepteerde partij kan toch afwijken van het goedgekeurde monster als de referentie in de foutenlijst vaag was.

Wat moet u vóór de bestelling afspreken?

Wilt u met AQL werken, dan hoort dat vóór de start van de productie in de specificatie. Achteraf is het moeilijk te onderhandelen, omdat de producent dan al lang volgens zijn eigen aannames werkt. Deze punten moeten schriftelijk vastliggen:

• een foutenlijst met foto’s die elk gebrek aan een klasse toewijst
• een maattabel met meetmethode en toegestane tolerantie per meetpunt, zoals beschreven in de gids over het Tech Pack
• keuringsniveau en AQL-waarde per foutklasse
• hoe de stuks worden getrokken, bijvoorbeeld uit willekeurig gekozen dozen van de verzendklare goederen
• wat er bij afkeuring gebeurt: sorteren, herbewerken, herinspectie en het effect op de leverdatum
• welke laboratoriumtests los van de visuele keuring worden uitbesteed

Wat na een afgekeurd resultaat zinvol is, leest u in ons artikel over een niet-geslaagde inspectie vóór verzending. Als sjabloon voor de eindcontrole kunt u onze PSI-checklist downloaden en aanpassen aan uw artikel.

Hoe controleert DS Trading de goederen?

AQL is niet onze standaard. Ons eigen team in China controleert ter plaatse bij de producent, standaard twee keer: tijdens de productie en na de productie, voordat de goederen worden verzonden. De maatstaf is het monster dat u schriftelijk hebt goedgekeurd, samen met uw specificatie. De controle tijdens de productie heeft een praktische reden. Een gebrek dat ons team bij de eerste afgewerkte stuks vindt, kan de producent nog verhelpen voordat het door de hele order loopt.

Hebt u eigen acceptatiecriteria, bijvoorbeeld bepaalde AQL-waarden of een keuringsniveau uit uw kwaliteitshandboek, beschrijf ze dan in de specificatie. Wij bespreken ze vóór de order met u en kijken hoe ze passen bij het artikel en bij onze controles ter plaatse. U kunt ook van de controles afzien, waardoor de order goedkoper wordt.

Hoe de twee controles werken, leest u op onze pagina over kwaliteitscontrole. De eindcontrole vóór verzending behandelt onze gids over inspectie vóór verzending. Plant u een eigen collectie, dan vindt u de hele route van monster tot levering onder private-label-kleding importeren.